Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Bayesiaans netwerk

Engels: Bayesian Networks · Ook wel: BN, bayesian network, bayes net, belief network, bayesian belief network, probabilistisch netwerk

In het kort

Een bayesiaans netwerk (ook wel probabilistisch netwerk) is een kansmodel dat afhankelijke factoren in een schema zet. In dat schema wijzen alle pijlen in één richting, zonder kringloop, en de kans van elke factor hangt alleen af van de factoren direct ervoor. Met nieuwe gegevens, zoals de klachten die een patiënt meldt, berekent het model hoe waarschijnlijk elk van de mogelijke ziekten is.

Waarom is dit belangrijk?

Met een bayesiaans netwerk rekenen overheden door hoe een storm kan leiden tot regen, wateroverlast en uitval van voorzieningen. Het Kennisportaal Klimaatadaptatie gebruikt de methode bij de bescherming van kwetsbare infrastructuur, zoals havens en waterwegen. Planners en beheerders zien zo welke risico’s bij extreem weer toenemen, maar zonder goede gegevens of kennis van deskundigen geeft het model een vertekend beeld.

Zo werkt het in de praktijk

Microsoft en Hewlett-Packard gebruikten een bayesiaans netwerk om printerfouten op te sporen. Het model schat welke oorzaak het waarschijnlijkst is. Voor onderwijsbeleid schatten onderzoekers van de University of Technology Sydney paden naar schoolaanwezigheid, met de Longitudinal Study of Australian Children.

Onderzoek in machinaal leren richt zich op het leren van de structuur uit gegevens. Een methode met geheeltallige optimalisatie (integer programming) kan netwerken met tot 100 variabelen aan. Een deskundige hoeft dan niet elke pijl zelf te zetten.

Bij risicobeheer vullen analisten een bayesiaans netwerk met oordelen van deskundigen, als historische cijfers ontbreken. De London Mathematical Society beschrijft deze werkwijze voor veiligheidsbeoordeling en voor de kwaliteit van software. Nieuwe waarnemingen werken de kansen in het netwerk bij.

Gecontroleerd op 23 oktober 2026