Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Bias–variance tradeoff

Engels: Bias–variance tradeoff · Ook wel: bias-variance trade-off, bias-variance dilemma, bias/variance dilemma, bias-variantie-afweging

In het kort

De bias-variantie-afweging is een eigenschap van een verzameling voorspellende modellen in statistiek en machine learning. Bij minder bias (systematische afwijking) liggen schattingen gemiddeld dichter bij de echte parameter, maar ze lopen sterker uiteen tussen steekproeven, en omgekeerd. Die spanning bepaalt hoe betrouwbaar voorspellingen op nieuwe gegevens zijn: een te simpel model mist echte patronen, terwijl een te flexibel model toevallige ruis in de trainingsgegevens overneemt.

Waarom is dit belangrijk?

Teams kunnen met de bias-variantie-afweging vooraf bepalen hoe strak een computermodel mag aansluiten, zodat de totale fout beperkt blijft. In de zorg weegt die keuze mee bij modellen die op röntgenfoto's van de pols een botbreuk moeten herkennen. Voor artsen en patiënten kan een scheve afstelling een breuk onopgemerkt laten of bij dezelfde foto wisselende uitslagen geven, met kans op een onjuiste diagnose.

Zo werkt het in de praktijk

Analisten in de financiële sector toetsen de bias-variantie-afweging aan modellen voor aandelenkoersen. Een studie met supportvectormachines op de Dow Jones Industrial Average zag sterke schommelingen bij kleine wijzigingen in de instellingen. Ontwerpers van convolutionele netwerken voor beelden sturen die afweging via de netwerkopbouw.

Onderzoekers kijken of deze klassieke afweging ook geldt voor zeer grote modellen. Een artikel in PNAS beschrijft een foutcurve met twee dalingen. Na het punt waarop het model de trainingsset exact volgt, daalt de fout op nieuwe gegevens weer.

Teams koppelen de bias-variantie-afweging aan kruisvalidatie, een test op wisselende stukken data. Zo kiezen zij hoe complex het model mag zijn. Bij lasso en ridge-regressie komt er bewust bias bij, zodat de uitkomsten minder schommelen.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 23 oktober 2026