Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Probabilistisch model

Engels: Probabilistic Model · Ook wel: probabilistic model, probability model, kansmodel

In het kort

Een probabilistisch model is een model dat aan elke mogelijke uitkomst een kans toekent in plaats van één vast antwoord. Software eromheen beslist daarna wat er met die kansen gebeurt, zoals het meest waarschijnlijke resultaat kiezen, willekeurig kiezen of een andere aanpak volgen. Een taalmodel, de techniek achter chatbots, maakt tekst woord voor woord en geeft elk mogelijk volgend woord een kans, waardoor dezelfde invoer soms verschillende teksten oplevert.

Waarom is dit belangrijk?

Met een probabilistisch model kunnen zorgverleners onzekere uitkomsten vooraf inschatten, zodat zij keuzes beter kunnen afwegen. In ziekenhuizen helpt zo'n model op de intensive care om de kans op terugkeer of overlijden kort na ontslag te schatten. Voor patiënten en medewerkers betekent dat extra steun bij een medische beslissing, maar het model mist soms gegevens die een arts wel ziet.

Zo werkt het in de praktijk

Weerdiensten laten een probabilistisch model de kans op neerslag berekenen, en Canada zendt die kans uit. De kans komt uit een ensemble van modelberekeningen met iets andere beginwaarden. Lumina Decision Systems maakte een voorbeeldverwachting van het energiegebruik met gegevens van het Amerikaanse ministerie van Energie.

Onderzoekers schatten de onzekerheid in economische verwachtingen. Garratt, Lee, Pesaran en Shin deden dat voor de Britse economie. De Monetary Authority of Singapore beschrijft in haar Macroeconomic Review hoe voorspellers kansen toekennen aan een reeks uitkomsten.

Beoordelaars meten de kwaliteit met de Brier-score, die de kans vergelijkt met de uitkomst. Het kosten-verliesmodel koppelt die kans aan een voorzorgsmaatregel. Die volgt als de kans op schade hoger ligt dan de kosten gedeeld door de vermeden schade.

Gecontroleerd op 23 oktober 2026