Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Stochastic optimization (SO)

Engels: Stochastic optimization (SO) · Ook wel: SO, stochastische optimalisatie, stochastic optimisation

In het kort

Stochastische optimalisatie is een methode die toevalsvariabelen maakt en gebruikt om de beste oplossing te zoeken. Bij stochastische problemen zit het toeval in het doel of in de voorwaarden, terwijl het bij sommige methoden in de rekenstappen zit. Sommige methoden combineren beide vormen en passen zo vaste rekenmethoden toe op situaties met onzekerheid, zoals een nog onbekende vraag naar een product.

Waarom is dit belangrijk?

Planners kunnen zo een schema kiezen dat ook werkt als de opbrengst van wind en zon door het weer sterk wisselt. Energiebedrijven passen dit toe bij het plannen van stroomproductie en opslag voor het elektriciteitsnet. Huishoudens en werknemers krijgen daardoor in het dagelijks leven vaker een stabielere levering, maar een slecht ingeschat risico maakt die plannen duurder of minder betrouwbaar.

Zo werkt het in de praktijk

In financiën en vervoer rekent men met stochastische optimalisatie als gegevens nog onzeker zijn. Een belegger verdeelt een portefeuille in stappen opnieuw, zodra eerdere opbrengsten bekend zijn. Het plan houdt rekening met latere uitkomsten die nog kunnen wisselen.

De Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt dit in zorg en productie. Een proefschrift plant de capaciteit van verpleeghuizen, met diensten en dagelijkse taken. Het schat ook de doorvoer van een productielijn en verdeelt voorraden tussen machines.

Deze aanpak sluit aan bij stochastisch programmeren, een raamwerk voor keuzes onder onzekerheid. Planners leggen eerst een keuze vast en rekenen later een vervolgstap uit. Zij gebruiken scenario’s of sample average approximation, het gemiddelde van een steekproef.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 5 november 2026