Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Taalmodel

Engels: Language Model · Ook wel: language model, LM

In het kort

Een taalmodel is een AI-model dat op veel tekst is getraind om taalpatronen vast te leggen en te voorspellen. Gewone software volgt vaste regels, maar veel taalmodellen leren de patronen zelf en voorspellen het volgende token, een klein stukje tekst. Zulke modellen vormen zo de basis van de meeste moderne AI-assistenten en chatbots, die nieuwe tekst schrijven of vragen beantwoorden.

Waarom is dit belangrijk?

Lange teksten laten ordenen, samenvatten en opnieuw formuleren scheelt veel handwerk tijdens een schrijfopdracht. In het hoger onderwijs zetten opleidingen taalmodellen in voor feedback en als hulp bij het herschrijven van een eigen tekst. Voor studenten ontstaat zo een tekst zonder dat zij elke zin zelf schrijven, maar die kan vooroordelen bevatten en te veel gebruik kan het oefenen van schrijven en denken verzwakken.

Zo werkt het in de praktijk

Google zette in 2016 zijn vertaaldienst over op een taalmodel. Het model leert vertalingen uit grote hoeveelheden tekst. ICTU en TNO testen met gemeenten het taalmodel GPT-NL in Gem, de assistent die Utrecht, Rotterdam en Eindhoven gebruiken voor vragen over burgerzaken.

TNO ontwikkelt GPT-NL samen met SURF en het Nederlands Forensisch Instituut. Het team traint het model vanaf nul en legt keuzes over data vast. Onderzoekers kijken daarbij hoe training minder energie en water vraagt.

De AI-verordening stelt plichten voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden. Zulke modellen kunnen veel taken doen en passen in andere systemen. Een aanbieder houdt documentatie over training en tests bij en publiceert een samenvatting van de trainingsdata.

Gecontroleerd op 23 oktober 2026