Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Eerste-ordelogica

Engels: First-order logic · Ook wel: FOL, first-order predicate logic, first-order predicate calculus, eerste-orde-logica, eerste-orde-predicatenlogica

In het kort

Eerste-orde-predicatenlogica is een groep formele systemen voor uitspraken over objecten en hun relaties. Zij voegt variabelen en kwantoren toe, zoals ‘er bestaat’ en ‘voor alle’, terwijl de propositielogica alleen losse beweringen zonder variabelen of kwantoren gebruikt. Zo legt één formule vast dat er een x bestaat die Socrates is en die een mens is, iets wat een losse zin zonder variabelen niet zo algemeen uitdrukt.

Waarom is dit belangrijk?

Computers kunnen met eerste-orde-predicatenlogica kennis als regels vastleggen en automatisch nagaan welke nieuwe conclusies daaruit volgen. In de wetenschap gebruiken onderzoekers automatische bewijsprogramma's om wiskundige stellingen stap voor stap te controleren. Op school en bij het bouwen van software helpt dat bij het nakijken van redeneringen, maar zo'n programma kan niet altijd beslissen of een conclusie wel uit de regels volgt.

Zo werkt het in de praktijk

In de databasetheorie zoekt een formule in de eerste-orde-predicatenlogica gegevens in een eindige wereld. SNOMED CT beschrijft medische termen met een beperkt deel van deze logica, het EL-profiel van OWL 2. Oracle Database bevraagt die gegevens met het RL-profiel.

Onderzoekers aan de Technical University of Denmark en Aalborg University Copenhagen leggen deze logica vast in Isabelle/HOL. Zij bewijzen dat de regels kloppen en niets missen, voor talen van elke omvang. Wel moet het aantal functies minstens zo groot zijn als het aantal predikaten.

OWL 2 van het W3C is een webstandaard voor beschrijvingen van dingen en relaties. Het QL-profiel hoort bij een werkwijze waarin systemen vragen over een ontologie omzetten naar eerste-orde-predicatenlogica. Een relationele database voert die vragen daarna uit.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 5 november 2026