Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Mechanismeontwerp

Engels: Mechanism design · Ook wel: mechanism design, reverse game theory, omgekeerde speltheorie

In het kort

Mechanismeontwerp is een vakgebied in de economie en de speltheorie dat regels en prikkels ontwerpt. Ontwerpers beginnen bij het gewenste resultaat en werken terug naar spelregels voor situaties waarin mensen strategisch kiezen; daarom heet dit ook omgekeerde speltheorie. Een veiling bepaalt dan wie een product koopt en wat de koper betaalt, en dezelfde aanpak geldt ook voor stemprocedures en advertenties bij zoekresultaten.

Waarom is dit belangrijk?

Met mechanismeontwerp kunnen organisaties schaarse hulp verdelen op een manier die blijft werken als deelnemers hun eigen belang volgen. In de zorg regelen nieruitwisselingsprogramma's ruil tussen patiënten en donoren die niet bij elkaar passen, zodat meer transplantaties mogelijk worden. Patiënten en zorgverleners zien op de wachtlijst wie voorrang krijgt; niet iedereen ontvangt een nier, en de uitkomst hangt af van de gekozen doelen.

Zo werkt het in de praktijk

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat verdeelt vergunningen voor mobiele frequentieruimte via een meerrondenveiling. Deelnemers brengen biedingen in via een elektronisch veilingsysteem, waarna de regeling de winnende biedingen aanwijst. Mechanismeontwerp bepaalt ook hoe netwerken op internet een route voor data kiezen.

Onderzoek bekijkt of een spelregel een gekozen uitkomst kan bereiken als deelnemers hun informatie verborgen houden. Het openbaringsprincipe zegt dat ontwerpers zich kunnen beperken tot situaties waarin deelnemers die informatie eerlijk doorgeven. In 2007 kregen Hurwicz, Maskin en Myerson de Nobelprijs voor de basis van mechanismeontwerp.

Ontwerpers toetsen een regel aan prikkelverenigbaarheid, zodat eerlijk melden voor elke deelnemer de beste keuze is. Een extra deelname-eis heet individuele rationaliteit. Die eis maakt meedoen minstens zo aantrekkelijk als wegblijven.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 5 november 2026