Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Nationale bevoegde autoriteit

Engels: Nationale bevoegde autoriteit · Ook wel: national competent authority, NCA

In het kort

Een nationale bevoegde autoriteit is een overheidsinstantie die in een EU-lidstaat de regels voor AI-systemen handhaaft. Zij werkt als aanmeldende autoriteit, die instanties aanwijst en bewaakt die AI-systemen met een hoog risico beoordelen, of als markttoezichtautoriteit, die controleert of systemen op de markt de regels naleven. Gebruiken instellingen, organen of instanties van de EU zelf een AI-systeem, dan vervult de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming deze rol.

Waarom is dit belangrijk?

Een vast aanspreekpunt per land, de nationale bevoegde autoriteit, kan ingrijpen als AI de veiligheid of de rechten van mensen raakt. In ziekenhuizen en bij het aannemen van personeel kan die instantie een boete of maatregel opleggen als een systeem niet aan de eisen voldoet. Voor patiënten en sollicitanten betekent dit een adres om zich te melden, al hangt het van de sector af welke instantie reageert.

Zo werkt het in de praktijk

De Europese Commissie noemt de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur als Nederlands contactpunt, al is de aanwijzing nog niet definitief. Het kabinet wil AI-toezicht bij financiële instellingen leggen bij de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Bij kritieke infrastructuur zijn de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur en de Inspectie Leefomgeving en Transport voorzien.

De Directie Coördinatie Algoritmes en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur adviseerden het kabinet over deze verdeling. Zij bekeken hoe nieuwe taken passen bij toezicht dat al bestaat. Toezichthouders delen kennis, zodat de uitleg tussen sectoren gelijk blijft.

Als markttoezichthouder werkt de nationale bevoegde autoriteit samen in de Europese raad voor artificiële intelligentie. Daar wisselen deze autoriteiten kennis uit via Europese samenwerkingsmiddelen. Jaarlijks melden zij maatregelen en risicobeoordelingen aan de Europese Commissie.

Gecontroleerd op 5 november 2026