Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Speltheorie

Engels: Game theory · Ook wel: game theory, theory of games

In het kort

Speltheorie is een wiskundige studie van strategische keuzes tussen mensen die rationeel beslissen. Een model legt de spelers, hun mogelijke zetten en de beloning vast, waarbij die beloning afhangt van de eigen zet en van de zetten van anderen. Zo wordt duidelijk welke keuze past wanneer elke speler de reactie van de anderen meerekent, bijvoorbeeld bij een onderhandeling over een contract.

Waarom is dit belangrijk?

Vooraf zicht op elkaars reacties maakt het mogelijk om keuzes te vergelijken voordat een groep tot een besluit komt. In de economie en het openbaar bestuur beoordelen onderzoekers daarmee markten en overheidsbeleid waarin meerdere partijen tegelijk beslissen. Burgers en werknemers merken die uitkomst bij prijzen en publieke regels, terwijl modellen de praktijk soms missen door beperkte rationaliteit en onzekere kennis.

Zo werkt het in de praktijk

In militaire beveiliging beschrijft speltheorie verdedigingsplannen, digitale beveiliging en de verdeling van middelen. In de biologie beschrijft het model samenwerking tussen soorten en veranderingen in populaties. Een concreet project is de wedstrijd van Robert Axelrod uit 1979 over herhaald samenwerken of afwijken.

Onderzoekers richten zich veel op niet-coöperatieve spellen, waarin een afspraak zichzelf in stand moet houden. Algoritmische speltheorie koppelt deze modellen aan berekeningen in de informatica. In onderzoek naar kunstmatige intelligentie beschrijven de modellen hoe meerdere systemen tegelijk kiezen.

Mechanismeontwerp vergelijkt de gevolgen van spelregels, zoals prikkels voor deelnemers. Bij speltheorie liggen de regels vaak vast, en mechanismeontwerp ontwerpt die regels. Een metaspel zoekt de regels voor een ander spel, via de metagame-analyse.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 12 november 2026