Naar inhoud
BetaAI Begrippen

AI-begrippen in gewone taal. Zoek een begrip, blader op letter of filter op onderwerp.

Toekomstonderzoek

Engels: Futures studies · Ook wel: futures research, future studies, futurology, futurologie

In het kort

Toekomstonderzoek is een onderzoeksveld dat mogelijke, waarschijnlijke en wenselijke toekomsten in kaart brengt. Het verschilt van een gewone voorspelling, omdat onderzoekers meerdere toekomsten naast elkaar zetten en ook de wereldbeelden en vaste verhalen onderzoeken die bepalen wat mensen waarschijnlijk of wenselijk vinden. Overheden en organisaties gebruiken die beelden om nu al plannen te maken, bijvoorbeeld voor de zorg, het klimaat of nieuwe technologie.

Waarom is dit belangrijk?

Wie nu al verschillende paden voor kunstmatige intelligentie uitwerkt, kan opleidingen en beroepen voorbereiden voordat één route vastligt. In het onderwijs en de wetenschap vergelijkt toekomstonderzoek hoe scholen, hogescholen en universiteiten hun aanbod en onderzoek kunnen inrichten. Studenten, docenten en werknemers krijgen daardoor eerder zicht op nieuwe taken op het werk, maar een smal beeld kan andere keuzes uit het zicht duwen.

Zo werkt het in de praktijk

TNO ondersteunt het ministerie van Defensie met toekomstonderzoek. Het instituut maakt technologieverkenningen voor strategie- en krijgsmachtontwikkeling. Een voorbeeldvraag is welke gevolgen kunstmatige intelligentie heeft voor de nationale veiligheid.

Het Rathenau Instituut onderzocht het werk van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten tot 2035. Aanleiding was de veranderende digitale omgang tussen mensen. De onderzoekers maakten vier scenario’s waarin telkens een andere partij controle heeft over digitale middelen.

TNO legt de werkwijze vast in de VISTA-toolkit. Teams kiezen bronnen, analyseren trends en zoeken drijvende krachten, factoren met grote en onzekere impact. Daarna ontwerpen zij toekomstbeelden en ordenen zij trends met DESTEP, een indeling naar bevolking, economie, samenleving, techniek, ecologie en politiek.

Bron: en.wikipedia.org

Gecontroleerd op 12 november 2026